31 Mayıs 2011 tarihinde Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı toplantı salonunda yapılan Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı Kalkınma Kurulu 7. toplantısında DOKA'nın 2010 yılı faaliyet raporu ve Doğu Karadeniz Bölgesinin lojistik potansiyelleri gündeme getirilmiştir. Toplantıda Türkiye Lojistik Derneği Başkanı Prof. Dr. Mehmet Tanyaş, Karadeniz Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. İlker Murat Ar ve ajans uzmanlarından Eda Tiryaki ilgili konularda kalkınma kurulu üyelerine bilgi vermiştir. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı Yönetim Kuruluna sunulması kararlaştırılan tedbirler ve desteklenebilecek proje önerileri aşağıda sıralanmıştır:

1. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA) 2010 yılında yoğun olarak örgütlenme faaliyetlerine odaklanmıştır. DOKA kuruluş süreci ile istihdam etmeye başladığı personelin nitelikleri (yaş ortalaması, yabancı dil bilgisi, cinsiyet dağılımı gibi) bakımından başarılı tercihler yapmıştır.

2. 2010 yılında belediyelerden DOKA’ya aktarılması gereken pay 5.052.800 TL iken, 74.098 TL olarak gerçekleşmiştir. Bu olumsuz durumun nedenleri araştırılmalı, gerekli görüldüğü takdirde yerel yönetimlerin bölgesel kalkınma sürecine katılımının sağlanması için programlar başlatılmalıdır.

3. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı Yönetim Kurulu ve Kalkınma Kurulu arasındaki ilişkinin kurumsallaşması ve daha etkin iletişimin sağlanması için yönetim kurulu kararları kalkınma kuruluna, kalkınma kurulu sonuç bildirgeleri yönetim kuruluna düzenli olarak raporlanmalıdır.

4. Kalkınma Kurulu üyelerinin ajans faaliyetlerine daha etkin ve kalkınma ajansını sahiplenme bilinciyle katılımlarının sağlanması için DOKA’nın yürüttüğü ve/veya paydaşı olduğu bir takım organizasyonlarda (forum, fuar vb.)  kalkınma kurulunun kurumsal olarak yer alması sağlanmalıdır. Kalkınma kurulu üyelerinin gönüllü katılımı, aidiyet hissi ve motivasyonun yüksek tutulması için üye odaklı çalışmalar yapılmalıdır.

5. DOKA’nın 2010 yılı faaliyet raporunda Kalkınma Kurulu toplantıları sadece yer ve tarih olarak ifade edilmiştir. Faaliyet raporlarında Kalkınma Kurulu toplantılarına daha detaylı yer verilmeli, Kalkınma Kurulu toplantılarının gündemi ve elde edilen sonuçlar hakkında da bilgilendirici olunmalıdır.

6. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı sosyal gelişme ve bütünleşme için hedefler belirlemiş olmasına rağmen, ajans personelinin mesleki dağılımında sosyolog bulunmamaktadır.

7. Kalkınma ajansının ve ajans faaliyetlerinin toplumun tüm kesimleri tarafından aynı şekilde algılanması beklenmemelidir. Ajans faaliyetleri ve ajansın amaçları toplumun farklı kesimlerine doğru araçlar kullanılarak tanıtılmalıdır.

8. Öncelik verdiği programlardan ve kullanmakta olduğu iletişim araçlarından DOKA’nın tanıtım ve turizm odaklı bir kuruluş olduğu algısı ortaya çıkmıştır. Vizyon, misyon ve öncelikler tanımlarında bulunan perspektiflerde DOKA’nın faaliyetlerinde ön planda tutulmalıdır. 

9. Doğu Karadeniz Bölgesi jeo-stratejik açıdan Asya ve Avrupa ile Karadeniz ve Akdeniz arasında kavşak konumundadır.  Bu bakış açısıyla Doğu Karadeniz Bölgesi; Avrupa, Balkanlar, Karadeniz, Kafkaslar, Hazar, Orta Asya ve Orta Doğu ülkeleri için bir dağıtım ve aktarma merkezi olabilecek özelliği ile uluslararası lojistik açısından çok uygun bir konumdadır.

10. Doğu Karadeniz Bölgesinin uluslararası lojistik potansiyellerinin harekete geçirilebilmesi için maliyet, hız, güvenilirlik ve hizmet kalitesi parametrelerinin optimum bileşimini sağlayan karma taşımacılığın dengeli olarak gelişmesi gerekmektedir. Bu nedenle Doğu Karadeniz Bölgesinde lojistik olanak ve yeteneklerinin gelişmesi için temel taşımacılık sistemleri olan karayolu, denizyolu, demiryolu, havayolu ve boru hattı taşımacılığının tamamı gözden geçirilmeli, karma taşımacılığa dayalı tüm uluslararası ve ulusal taşımacılık alt yapısındaki kapasite ve kalite yetersizlikleri giderilmeli, fiziksel ve kurumsal alt yapı geliştirilmelidir.

11. Doğu Karadeniz Bölgesinin Kafkasya ve Orta Asya ülkelerini Avrupa Birliğine bağlayan TRACECA’dan daha fazla pay almasını sağlayacak proje ve girişimler desteklenmelidir.

12. Tarihi İpek Yolunun Doğu Karadeniz Bölgesini ilgilendiren güzergahının lojistik koridor olarak yeniden canlanması için girişimlerde bulunulmalı, Doğu Karadeniz Bölgesindeki iş dünyası STK’larının İpek Yolunun canlandırılması için yürüttüğü çalışmalar mali ve teknik olarak desteklenmelidir.

13. Doğu Karadeniz Bölgesinde üretime dönük lojistik potansiyeli bulunmamaktadır. Bu bağlamda, Kafkasya, Karadeniz Havzası ve Orta Asya ülkelerinin ithal ettiği malların montaj tesislerinin Doğu Karadeniz’de kurulması yönünde girişimlerde bulunulmalı, diğer taraftan ilgili ülkelerin taleplerine göre Doğu Karadeniz Bölgesinde üretim yeteneğinin geliştirilmesi sağlanmalıdır.

14. Doğu Karadeniz ihracat kayıtlarından fındık, yaş sebze ve meyve, maden ve metallerin en fazla ihracatı gerçekleştirilen ürünler olduğu anlaşılmaktadır. Doğu Karadeniz Bölgesine daha fazla ekonomik katma değer sağlanması için hammadde niteliğinde ihracatı gerçekleştirilen ürünlerin üretimi ve işlenmesi ile ilgili yeni hedefler belirlenmelidir.

15. Dünya Bankası’nın Lojistik Performans İndeksinde (The Logistics Performance Index - LPI) yer alan gümrüklerin ve diğer sınır işlemlerinin etkinliği, ticaret ve taşımacılık altyapısının lojistik açıdan kalitesi, uluslararası sevkiyatların düzenlenmesinin kolaylığı ve maliyeti, lojistik hizmetlerin kalitesi ve lojistik yetkinlik, sevkiyatların takibi ve izlenebilmesi, sevkiyatların alıcıya zamanında ulaşması ile ilgili ölçütler DOKA’nın lojistik planlamasındaki temel hareket noktasını oluşturmalıdır. Buna göre:

Doğu Karadeniz Bölgesinde lojistik maliyetlerin azaltıcı yönde sürekli geliştirilmesi sağlanmalıdır.

Doğu Karadeniz Bölgesini ilgilendiren gümrüklerdeki süreçlerin basitleştirilmesi, otomasyonu, gümrük, taşımacılık, lojistik v.d. şirketler ile entegrasyonu sağlanmalıdır.

Doğu Karadeniz Bölgesini doğrudan ilgilendiren Türkiye’deki ve yurt dışındaki sınır kapılarının modernizasyonu sağlanmalıdır.

Doğu Karadeniz Bölgesinde faaliyet gösteren lojistik işletmelerin tüm taşımacılık araçlarının modernizasyonu için destek sağlanmalıdır.

Üretilen ürünler için zaman ve yer faydasının sağlanabilmesi için Doğu Karadeniz Bölgesindeki depoların niteliğinin ve niceliğinin geliştirilmesi, mevcut depo ve dağıtım merkezlerine yönelik standardizasyon oluşturulması gerekmektedir.

Uygun yerlerdeki liman, sanayi bölgeleri ve şirketleri uluslararası demiryolu ulaşım ağına bağlanmalıdır.

Doğu Karadeniz Bölgesindeki KOBİ’lere dış ticarette konsolide taşımacılık, ortak depolama, stok yönetimi, palet/kap bankası, koruyucu ambalajlama v.d. operasyonel destek verilmelidir.

Uluslararası nakliyecilik yapan araçların boş dönüşü ve boş kap naklinin en aza indirilmesi için ilgili ülkelerde girişimlerde bulunulmalıdır.

Doğu Karadeniz’e komşu ve paydaş olan ülkelerle olan ticaret ilişkileri canlandırılmalıdır.

Doğu Karadeniz Bölgesiyle paydaş olan ülkelerin serbestleşme ve alt yapı çalışmalarına destek olunmalı, ortak şirketler teşvik edilmeli ve lojistik entegrasyonlar sağlanmalıdır.

Dış ülkelerde ihracatçı birlikler yoluyla depolama ve lojistik tesisler kurulmalıdır.

Doğu Karadeniz Bölgesindeki lojistik sektörde birleşmeler ve yatırımlar yoluyla gerçekleşecek ölçek büyütmeler desteklenmelidir.

Doğu Karadeniz Bölgesinde bulunan lojistik sektör girdilerinde yabancı sermaye girişi teşvik edilmelidir.

Doğu Karadeniz Bölgesinde lojistik eğitimi yaygınlaştırılmalı ve gereksinmelerine uygun olarak ders planları düzenlenmelidir.

Meslek içi lojistik eğitimine dönük projeler mali ve teknik olarak desteklenmelidir.

DOKA bölgedeki üniversitelerde lojistik ile ilgili yürütülen araştırma, tez, kongre, yayın v.b. faaliyetleri mali olarak desteklemelidir.

Sektörde güven ortamı sağlamak için kurumsallaşma ve profesyonelleşme teşvik edilmeli, lojistik şirketlerin akreditasyonu, lojistik çalışanların sertifikasyonu çalışmalarına destek verilmelidir.

Sürdürülebilir kalkınma perspektifi ile yeşil ve tersine lojistiğe önem verilmelidir.

Lojistik ve ulaştırma işletmelerinin internet ve elektronik ticaret altyapısının sürekli geliştirilmesi için mali ve teknik destek sağlanmalıdır.

Doğu Karadeniz Bölgesindeki lojistik işletmelerinin araç, yük, taşıma kabı ve doküman izlenebilirliği (uydu haberleşmesi, akıllı ulaştırma sistemleri v.d.) ile ilgili yatırımları mali olarak desteklenmelidir.

Doğu Karadeniz Bölgesinin dünyadaki diğer lojistik merkezler ile iletişim, planlama, koordinasyon ve izlenebilirliğin sağlanmasına yönelik bir yapılanma gerçekleştirilmelidir.

Doğu Karadeniz Bölgesinde uluslararası lojistik kurum ve konvansiyonlara (ADR, ATP, v.d.) uyum sağlanmalıdır.

Doğu Karadeniz Bölgesindeki tüm üretim ve tüketim merkezleri lojistik açıdan yeterli duruma getirilmelidir.

Doğal afet anlamında riskli kabul edilen bölgelerdeki lojistik ve taşımacılık faaliyetlerinde gerekli önlemler alınmasına dönük projeler için mali ve teknik olarak desteklenmelidir.

Doğu Karadeniz Bölgesindeki kentlerin lojistik planlamaları desteklenmelidir.

DOKA bünyesinde küresel lojistik gelişmeleri sürekli olarak takip eden bir birim oluşturulmalıdır.

İkili ve uluslararası ticari görüşmelerde lojistik konulara gerekli önem verilmelidir.

16. Bölgesel lojistik planlaması konusunda Almanya’nın önemli mesafeler kat ettiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda, lojistik sektörünün bölgedeki ciddi paydaşlarının katılımı ile Almanya’da sektörel incelemeler yapılmalıdır.

17. Doğu Karadeniz Bölgesinin il merkezlerinde uygun park alanları bulunmadığı için transit nakliye araçları karayolları üzerinde bulunan ceplerde konaklama gerçekleştirmektedir. Transit araçların güvenli park alanı olarak kullanabilmesi için ceplerde önlemler alınmalı, şoförlerin kişisel ihtiyaçlarının karşılanması için tesisler kurulmalıdır.

18. Doğu Karadeniz Bölgesinde lojistik sektörüne dönük sivil toplum kuruluşlarının nitelik ve niceliklerinin arttırılması amacıyla mali ve teknik destek programı başlatılmalıdır.

19. Doğu Karadeniz Bölgesinin dünyadaki ticari bloklardaki potansiyel yeri ve ekonomik ilişkileri bölge planında somutlaştırılmalıdır.

20. Lojistik sektöründe sağlıklı planlamaların yapılması ve hedeflerin ortaya koyulabilmesi maksadıyla Doğu Karadeniz Bölgesinin Türkiye’deki potansiyel lojistik pazardan aldığı pay –dış kaynak kullanımıyla birlikte- ölçülmelidir.

21. Kuzey Afrika ve Orta Doğuda son zamanlarda meydana gelen toplumsal ve kamusal değişimlerin ilgili ülkelerin ekonomik yapılarında da değişim meydana getirmesi beklenmektedir. İlgili senaryolar bağlamında, Doğu Karadeniz Bölgesinin Kuzey Afrika ve Orta Doğuda ortaya çıkacak yeni sosyo-ekonomik yapıya konumlandırılması için plan yapılmalıdır.

22. Ekonomik ömrünü tamamlayarak seferden çekilen gemilerin söküldüğü gemi geri dönüşüm tesisleri, Doğu Karadeniz Bölgesinin kalkındırılması için potansiyel yatırım alanlarından bir tanesi olarak değerlendirilmelidir.

23. Doğu Karadeniz Bölgesindeki deniz liman işletmelerinin hizmet kalitesinin arttırılması için mali ve teknik destek sağlanmalıdır.

24. Kafkasya ve Karadeniz’deki otomobil ithalat potansiyeli göz önünde bulundurularak Doğu Karadeniz Bölgesindeki limanların otomotiv limancılığı açısından değerlendirilmesi sağlanmalıdır.

25. Doğu Karadeniz Bölgesindeki limanlarda ihtisas gümrükleri ilan edilmelidir.  

26. Coğrafi kısıtlar Doğu Karadeniz Bölgesinin sahil şeridinde depolama alanlarının kurulmasına izin vermemektedir. Bu nedenle bölgede kuzey-güney yönünde bulunan vadiler (İyidere, Harşit vadileri gibi) depoculuk yatırımları açısından uygun alanlar olarak değerlendirilmelidir.

27. Doğu Karadeniz lojistik master planı hazırlanmalıdır.

 

     Dr. Hilmi Erdoğan Yayla                                  Zeyyat Kafkas
    Kalkınma Kurulu Başkanı                     Kalkınma Kurulu Başkanvekili